'De vooruitgang betekent meer precisie, beter inzicht in de onderliggende mechanismen, meer comfort en een beter resultaat voor de patiënt.'

N.K.O. is een brede specialiteit met vele subdisciplines. ‘In elk van die disciplines zijn op een bepaald moment belangrijke stappen gezet’, vertelt prof. dr. Van de Heyning. ‘Heel wat aandoeningen die we nu herkennen en behandelen, werden niet herkend in 1979. En die betere diagnostiek heeft ook voor betere therapieën gezorgd en meer inzicht in welke therapie voor welke patiënt het meest geschikt is. We hebben ook veel meer technologie gekregen, waardoor we minder invasief moeten zijn. Dus voor de patiënt minder hinder, meer comfort, meer precisie, beter inzicht in de onderliggende mechanismen en beter resultaat.’ Oplossingen op maat De dienst heeft altijd een belangrijke internationale reputatie gehad op gebied van oorchirurgie en otologie. ‘Dankzij de ontwikkeling van nieuwe en de verfijning van bestaande technieken kunnen we er vandaag voor zorgen dat de grote meerderheid van de personen niet doof wordt, zegt prof. dr. Van de Heyning. ‘Zowel voor pasgeboren kinderen die geen goed gehoor hebben als voor ouderen die gehoorverlies ontwikkelen zijn er oplossingen die steeds toegankelijker, efficiënter en meer op maat van de patiënt zijn.' Tot voor kort werd bij een cochleair implantaat vaak rond het ‘one size fits all’ principe gewerkt. 'Er was een standaard elektrode en een standaard algoritme, dat iedereen moest passen’, legt prof. dr. Van de Heyning uit. ‘Recente onderzoeken en innovaties laten nu toe om veel meer op maat van de patiënt te werken, rekening houdend met diens anatomie, aandoening, communicatiemogelijkheden, enzoverder. Dit maakt dat we meer patiënten kunnen helpen, of vroeger in hun leven.' Robotchirurgie: ongeëvenaarde precisie In 2000 zette het UZA als eerste ziekenhuis in Vlaanderen de stap naar robotchirurgie. Opereren met de robot biedt heel wat voordelen: doordat de precisie ongeëvenaard is, laat de ingreep minder littekens na, ervaren patiënten minder pijn achteraf en is de kans op complicaties kleiner. De dienst N.K.O. gebruikt de robot al meer dan tien jaar met succes, onder andere bij de behandeling van obstructief slaapapneu, diverse schildklieraandoeningen, tongtumoren en hoofd- en halskanker. In 2018 gebruikte het UZA ook als eerste ziekenhuis een navigatiegestuurde robot voor de implanting van een cochleair implantaat. ‘De nieuwe techniek zorgt ervoor dat het restgehoor behouden blijft en maakt het cochleair implantaat in de toekomst wellicht beschikbaar voor nog meer patiënten’, legt prof. dr. Topsakal uit. ‘Deze innovatie kon in het UZA gebeuren doordat het project op alle niveaus heel snel heeft kunnen schakelen en iedereen heel snel het belang ervan inzag. Ik vind het fijn dat op die manier te mogen ervaren.’ Uitkijken naar gentherapie Naast robotchirurgie, is ook gentherapie een veelbelovende ontwikkeling. Het UZA start als een van de eerste ziekenhuizen wereldwijd met onderzoek naar een gentherapie tegen de erfelijke ziekte DFNA9, waarbij het gehoor en het evenwicht na verloop van tijd helemaal wegvallen. Prof. dr. Van de Heyning: ‘Met de ontwikkeling van gentherapie zullen we in de toekomst nog meer mogelijkheden hebben om in een vroeger stadium gehoorverlies op te lossen zonder implantaat. We zullen nog een paar jaar moeten wachten op de klinische effecten van gentherapie, maar toch is de eerste internationale trial lopende. En de equipe die mij opvolgt, doet er alles aan opdat ook Antwerpen op dat gebied in de wereld toonaangevend zal zijn.' Terug in balans De volgende grote stap op gebied van evenwicht is de ontwikkeling van een vestibulair implantaat, een kunstevenwichtsorgaan voor patiënten met (totaal) uitgevallen evenwichtsorganen. Prof. dr. Van de Heyning: ‘We zijn vergevorderd in de ontwikkeling van een dergelijk implant. Ook hier zijn de eerste trials nu bezig en zal onze dienst deelnemen aan de eerste grote internationale trial. We verwachten dat dit zal kunnen starten eind 2020, begin 2021.' Wel degelijk vuiltje aan de lucht Aan innovatieve projecten geen gebrek, maar ook gezondere lucht speelt een hoofdrol in het toekomstverhaal. Prof. dr. Van de Heyning: ‘Er was een periode dat er minder chronische pathologie was. De laatste tien jaren is die chronische pathologie op gebied van neus-keel-oor weer toegenomen. Ongetwijfeld is daar een relatie met onze luchtpollutie. We kunnen zelf misschien niet overkappen, maar wel elk ons deel bijdragen aan een gezondere omgeving en gezondheidseducatie op dat gebied.' Innoveren doe je niet alleen Innovatie komt niet vanzelf, maar vraagt om ondernemen, onderzoeken en samenwerken. ‘Het is onze taak om innovaties en technologische ontwikkelingen op de voet te volgen, en ze in de geneeskunde toe te passen zodat patiënten ervan kunnen profiteren. Dat proces begint altijd met wetenschappelijk onderzoek, en kan enkel door nauwe samenwerking gerealiseerd worden’, benadrukt prof. dr. Topsakal. Prof. dr. Van de Heyning: ‘Wat we bereikt hebben is alleen maar mogelijk geweest omdat het UZA al van bij het begin een unieke sfeer van samenwerking en multidisciplinaire coördinatie heeft gecreëerd. Bijna geen enkel project dat we kunnen aanhalen, hebben we zonder samenwerking met andere diensten en de UAntwerpen kunnen realiseren. We zijn misschien niet het grootste ziekenhuis, maar hebben door unieke collaboratie sterke realisaties naar voren kunnen brengen.'